briard - wzorzec rasy z komentarzem

Obecny standard został zatwierdzony przez FCI dnia 06.05.1988 r. pod nr 113  b. Od tej pory wprowadzano do niego jedynie niewielkie poprawki. Ostatnie pochodzą ze stycznia 2008 r. ( szczegóły wkrótce ). Wzorzec rasy precyzyjnie określa jak powinien być zbudowany briard, a także mówi o podstawowych cechach psychicznych rasy. Wymienione w nim błędy budowy anatomicznej powodują obniżenie oceny psa podczas wystawy, wady natomiast dyskwalifikację. Każda dyskwalifikacja lub nota poniżej "dobrej" skutkuje z kolei niedopuszczeniem psa do hodowli. Ponadto psy zakwalifikowane jako reproduktory, czyli hodowlane, muszą mieć prawidłowo wykształcone i całkowicie opuszczone do moszny oba jądra.

Sam wzorzec to tylko garść suchych informacji. Znacznie wzbogaca go komentarz, który szczegółowo objaśnia znaczenie poszczególnych zapisów oraz sposób oceny różnych cech budowy anatomicznej psa podczas wystaw.

wzorzec wg FCI ( 113 b, berger de Brie )

wygląd ogólny:
pies typu wiejskiego, odporny, muskularny, zwinny i ruchliwy, o harmonijnych proporcjach i zrównoważonej psychice. Nie bojaźliwy i nie agresywny.
Błędy: ociężałość, delikatny kościec, lękliwość, agresywność.
Wady: Nadmierna agresywność lub tchórzliwość.

wzrost:
wysokość w kłębie- psy 62 - 68 cm, suki 56 - 64 cm. Briard jest psem formatu prostokątnego, dlatego długość musi być wyraźnie większa od wysokości mierzonej w kłębie.
Błędy: psy formatu kwadratowego oraz przekraczające górną granicę wzrostu o nie więcej niż 2 cm.
Wady: Wysokość przekraczająca górną granicę wzrostu o więcej niż 2 cm, lub nie osiągająca dolnej granicy uznanej przez wzorzec. Zwierzęta nie osiągające dolnej granicy nie mogą być użyte w hodowli.

głowa:
mocna, dość długa, z krawędzią czołową zaznaczoną w połowie odległości między szczytem głowy, a końcem nosa. Jej owłosienie tworzy wąsy, brodę i brwi zakrywające oczy.
Błędy: Krótka lub zbyt długa głowa, dysharmonia między długością mózgoczaszki i kufy, owłosienie tak bogate, że maskuje kształt głowy, bądź przeciwnie- niedostateczne, zbyt skąpe, zbyt słaby, lub zanadto wyraźny stop.
Wady: wszystkie cechy wyżej wymienione, jeśli są zbyt mocno zaznaczone.

mózgoczaszka:
lekko zaokrąglona w górnej partii.
Błędy: zbyt uwypuklona, płaska lub szeroka, kanciasta.

kufa:
ani zbyt wąska, ani zbyt spiczasta.
Błędy: Wąska, bądź spiczasta, zbyt mięsista, z obwisłymi faflami.

grzbiet nosa:
prosty.
Błędy: zbyt długi lub krótki, garbonos.

nos:
raczej graniasty, niż okrągły, trufla nosa zawsze czarna.
Błędy: mały, wąski, szary, ze śladami depigmentacji.
Wady: brązowy lub jasny.

zęby:
silne, białe, ściśle do siebie przylegające.
Błędy: brak 1 - 2 trzonowców, przedtrzonowców, lub siekaczy, zgryz nieprawidłowy, przodozgryz kontaktowy.
Wady: brak 3 i więcej zębów, wyraźny przodozgryz ( bez kontaktu ), tyłozgryz.

oczy:
ustawione w poziomie, raczej duże, dobrze rozwarte, a  przylegającymi powiekami, ciemnej barwy, o inteligentnym, spokojnym wyrazie. Oczy szare u szarych briardów nie są błędem.
Błędy: oczy małe, kształtu migdałowego, jasnej barwy.
Wady: oczy zbyt rozjaśnione, niejednolitej barwy, o płochliwym, dzikim wyrazie.

uszy:
wysoko osadzone, do niedawna pożądane przycięte, stojące, naturalne nie przylegające płasko do głowy i raczej krótkie. Długość nie ciętego ucha ma być równa, lub nieco krótsza, niż połowa długości głowy. Ucho powinno być porośnięte długim włosem.
Błędy: ucho pokryte zbyt krótką sierścią, zbyt długie w przypadku uszu naturalnych, wadliwie noszone.
Wady: uszy motylowate, pofałdowane, osadzone zbyt nisko pod linia oka, nierównomiernie owłosione, naturalnie wyprostowane ( bez kopiowania ), wyraźnie miękka chrząstka ucha.

szyja:
muskularna, wyraźnie odcinająca się od łopatek.
Błędy: zbyt długa, bądź krótka, wygięta, cienka.

klatka piersiowa:
szeroka, głęboka, dobrze wysklepiona, długa.
Błędy: krótka, zbyt wąska, mało głęboka, płaska, bądź zanadto wysklepiona.

grzbiet: prosty.
Błędy: łękowaty lub karpiowaty, wyraźnie wyższy od kłębu.

zad:
lekko spadzisty, lekko zaokrąglony.
Błędy: prosty, zbyt skośny, bardzo krótki, wyższy niż kłąb.

ogon:
nie cięty, dobrze owłosiony, nisko noszony, tworzący "fajkę" przy końcu, nie wykręcany na boki, sięgający do stawu skokowego, a czasem przekraczający go ( maksymalnie o 5 cm ).
Błędy: zbyt krótki, prosty, krotko owłosiony, podciągnięty pod brzuchem, lub noszony nad linia grzbietu.
Wady: noszony do góry, albo zakręcony nad grzbietem, ślady po zabiegu operacyjnym poprawiającym kształt, lub sposób noszenia ogona.

kończyny:
muskularne, o mocnej kości, proste, dobrze ukątowane.
Błędy: słabe lub krzywe kości, luźna, bądź stroma łopatka, wykrzywione na zewnątrz kolana, iksowata postawa tyłu i francuska postawa przednich kończyn, miękkie śródręcze, krótkie owłosienie.
Wady: kościec słaby ( bez oceny bardzo dobrej ).

stawy skokowe:
niezbyt blisko ziemi, dobrze ukątowane, z niemal prostopadle do ziemi ustawionym śródstopiem.
Błędy: zbyt daleko lub zbyt blisko ziemi, źle ukątowane.

łapy:
silne, zaokrąglone ( pośrednie między kocimi, a zajęczymi  ).
Błędy: zbyt długie, płaskie, wąskie, o luźnych palcach, wykrzywiane na do wewnątrz lub na zewnątrz, niedostatecznie owłosione.

pazury:
czarne.
Błędy: szare.
Wady: białe.

podeszwy:
twarde.
Błędy: miękkie, zbyt płaskie, nie elastyczne.

palce:
zwarte.
Błędy: rozwarte ( luźne ), płaskie, zbyt długie.

ostrogi:
podwójne na obydwu tylnych kończynach. Nawet psy wybitne w typie, ale z pojedynczymi ostrogami nie mogą być premiowane, lub dopuszczane do hodowli. Podwójne wilcze pazury powinny być zbudowane z dwóch części kostnych z pazurami, osadzonych możliwie jak najbliżej ziemi, co zapewnia łapie lepsze oparcie.
Błędy: zbyt wysokie osadzenie ( połowa śródstopia ), brak jednej kości w podwójnej ostrodze ( tzw. wolny pazur  ). Wady: brak po jednej kości w obydwu ostrogach ( obustronnie "wolne pazury" ), brak dwóch kości w jednej podwójnej ostrodze z zachowaniem pazurów, pojedyncze ostrogi, całkowity brak ostróg, jakikolwiek brak pazura.

szata:
falista, długa, sucha ( kozia ), o lekkim podszerstku.
Błędy: mało sucha, lekko kędzierzawa, bez podszerstka, włos okrywowy krótszy, miękka.
Wady: włos krótszy niż 7 cm, bardzo miękki, wełnisty.

umaszczenie:
dopuszczalne są wszystkie jednolite kolory oprócz białego i  mahoniowego. Pierszeństwo daje się ciemniejszym odcieniom przy umaszczeniu szarym i płowym. Nie należy mylić dwubarwności z lekkim jaśniejszym odcieniem na kończynach, który jest najczęściej wyrazem depigmentacji. Taki jaśniejszy odcień musi jednak pozostać w harmonii z barwą korpusu ( płowy ciemniejszy i płowy jaśniejszy, czarny ciemniejszy i czarny jaśniejszy, szary ciemniejszy i szary jaśniejszy ). Płowe umaszczenie powinno być ciepłe i jednolite, ani zbyt jasne, ani wyblakłe.
Błędy: czarna barwa z brunatnym lub czerwonym odcieniem, płowa jasna, aż wyblakła, niedostatecznie ciepła, umaszczenie zbliżone do płaszczowego, biała plama na piersi.
Wady: białe znaczenia ( plamy ) na ciele i łapach, białe lub mahoniowe umaszczenie, dwubarwność rozumiana jako odmienne ubarwienie włosa i skóry ( skóra niebieskawa powinna być pod czarną i szara sierścią, skóra różowa pod sierścią płową ). Umaszczenie płaszczowe lub jasne.

poprawki do wzorca

Ostatnia poprawka dotyczy kopiowania uszu. Wzorzec nie preferuje już uszu przycinanych. We Francji, podobnie jak w wielu innych krajach europejskich, obowiązuje zakaz kopiowania uszu i ogonów.

komentarze (objaśnienia) do wzorca

Wzorzec mówi o wydłużonym formacie psów, co oznacza, że wysokość w kłębie powinna być mniejsza od długości psa. Wynika z tego tylko tyle, że pies nie może być kwadratowy i nie powinien być rażąco długi. Szczególnie lędźwie powinny być zwarte i nie za długie. Standard dopuszcza też stosunkowo dużą rozbieżność między górną i dolną granicą wzrostu. W praktyce, z uwagi na użytkowość rasy, idealny wzrost dla psa wynosi 65- 66 cm, dla suki 61- 62 cm. Wysoki procent populacji briardów przejawia tendencję do uzyskiwania zbyt dużego wzrostu. Briardów o wybujałym wzroście nie należy kojarzyć z podobnie wyrośniętymi partnerami.

Wielkość głowy briarda ma być proporcjonalna do wysokości i długości psa. Głowa ma być harmonijna z korpusem. Idealna proporcja to: 2.5 : 1, czyli długość głowy powinna mieścić się 2.5 raza w  wysokości psa w kłębie.

Wzorzec uznaje za prawidłowy zarówno zgryz nożycowy, jak i kleszczowy ( cęgowy ), jednak ten drugi jest mniej korzystny. Kojarzenie dwóch psów ze zgryzem cęgowym zwiększa ryzyko wystąpienia wadliwego przodozgryzu u szczeniąt. Pies z przodozgryzem kontaktowym ( błąd zaniżający ocenę do bardzo dobrej ) powinien być kojarzony z partnerem o dość głębokim zgryzie nożycowym.

Na uwagę zasługuje barwa oka, która u sporej części płowych briardów jest rozjaśniona. Większość briardów ma oczy średnio ciemnobrązowe, natomiast najbardziej pożądana jest wyraźnie ciemna barwa.

Sierść briarda zmienia się w miarę jak pies dorasta. Po urodzeniu jest krótka i szybko przeradza się w kożuszek, którego włos po wymianie dość szybko się wydłuża. Około 8  miesiąca życia wiadomo jaki gatunek sierści ma dany osobnik oraz można rokować jakie owłosienie będzie miał w przyszłości. Długość sierści dorosłych osobników jest na ogół właściwa, inaczej jej struktura. Przeważa bardziej miękki włos, ze skłonnością do spilśniania.

Wiele problemów sprawia hodowcom problem umaszczenia briardów. Najbardziej pożądane są barwy: czysto czarna i soczystopłowa. Niestety u wielu osobników przeważa czerń z lekko brązowym lub czerwonawym nalotem, natomiast w płowej barwie istnieje niejednolitość odcieni, a długi proces wybarwiania się płowego umaszczenia trwa często aż do 4 roku życia. Szara barwa włosa ( nie mylić z czernią szarawą, czyli łupkowatą ) określana także jako niebieska lub błękitna jest umaszczeniem silnie recesywnym, bardzo rzadko u nas spotykanym.

Standard jednoznacznie traktuje sposób oceny umaszczenia. Przy czysto czarnej barwie między czarnymi włosami nie powinny pojawiać się włosy białe lub czarne. Przy maści łupkowatej, powstającej na skutek równomiernego przemieszania włosów czarnych z białymi, lub jasnoszarymi, zawsze włosy czarne muszą wyraźnie przeważać nad pozostałymi. Taka barwa sierści jest oceniana na równi z czarną. U czarnych briardów dopuszcza się nieco jaśniejsze kończyny, w przypadku gdy jest to łagodne przejście od głębokiej czerni do czerni jaśniejszej. Należy zwracać uwagę na czerwonawy odcień czarnego włosa- taki pies nie może otrzymać CWC, a jeśli czerwień dominuje nie przysługuje mu ocena doskonała. Płowa barwa powinna być równomierna na całym ciele, przy czym mogą występować ciemne lub czarne znaczenia na uszach, brodzie, kufie ( tzw. maska ), wokół oczu i na ogonie. Reszta szaty powinna być jednobarwna, z dopuszczalnym jaśniejszym umaszczeniem kończyn, świadczącym zwykle o depigmentacji. Niekiedy przy płowej barwie, na skutek występowania występowania dużych ilości czarnego włosa tworzą się wyraźnie ciemniejsze plamy na płowej szacie. W takim przypadku, szczególnie przy zaznaczonej tendencji do tworzenia się "płaszcza" pies może nie otrzymać oceny doskonałej. Za płaszcz uznawane jest umaszczenie, w którym korpus jest wyraźnie ciemniejszy i nie harmonizuje z maścią podstawową, pokrywającą kończyny. W przypadku wyraźnego płaszczowego umaszczenia pies nie może otrzymać nawet oceny bardzo dobrej i tym samym jest eliminowany z hodowli.

Standard dokładnie określa kształt, długość i sposób noszenia ogona. U 3 - 6 miesięcznych szczeniąt, ze względu na to, że w tym czasie tempo wydłużania się ogona jest większe, niż wzrost kości kończyn, ogon jest często zbyt długi. Później długość ogona nabiera odpowiednich proporcji w stosunku do sylwetki psa. Lekkie błędy ogona powodują przesunięcie psa na dalszą lokatę w klasie, błędy poważniejsze obniżenie oceny o jeden stopień, wady natomiast powinny prowadzić do dyskwalifikacji psa. Do lekkich błędów należą: ogon noszony w linii grzbietu, zbyt wyraźna "fajka" ogona, "fajka" wykrzywiona w lewo lub prawo. Błędy to: ogon noszony nad linią grzbietu, podciągnięty pod brzuchem, prosty ( bez "fajki" ), uformowany w krążek zamiast "fajki", boczna spirala, czyli wychylenie końcówki ogona w bok z samym czubkiem skierowanym do dołu. Ina koniec wady: ogon noszony do góry, zakręcony nad grzbietem tak, że jego końcówka dotyka bioder lub tworzy nad nimi krąg, ( tzw. łowiecki róg ), ogon noszony stale w linii grzbietu w kombinacji z krążkiem lub spiralą.

Owłosienie ogona powinno być obfite. Tylko u suk w pierwszym miesiącach po porodzie sierść z ogona może silnie wylinieć i jest to traktowane normalnie. We wszystkich innych przypadkach ogon słabo owłosiony jest klasyfikowany jako błąd eksterierowy. Wszelkie błędy w kształcie i noszeniu ogona są dziedzicznie przekazywane z rodziców na potomstwo, dlatego w doborze partnerów powinno się bacznie zwracać uwagę na występowanie tych cech.

Wzorzec surowo odnosi się obecności podwójnych ostróg w tylnych kończynach. Ten atawizm u wszystkich ras ( poza owczarkami francuskimi ) jest likwidowany chirurgicznie w pierwszych dniach życia szczenięcia ( jeśli urodzi się z ostrogami ). Wilcze pazury nie mają w zasadzie żadnego funkcjonalnego zastosowania, mogą nawet utrudniać poruszanie się dorosłemu psu. Z powodów tradycyjnych i prestiżowych standard bezwzględnie wymaga u briarda posiadania kompletu czterech pazurów ( po dwa na każdej tylnej kończynie ), przy czym brak chociażby jednego z nich jest równoznaczny z dyskwalifikacją i niedopuszczeniem do hodowli. Same pazury powinny być szablaste, jak najmniej półokrągłe, aby nie wrastały w skórę. Zakręcone pazury w ostrogach traktowane są jako błąd eksterieru. Różne warianty budowy ostróg pokazują poniższe rysunki.

Idealna budowa wilczych pazurów: a) każda z czterech kości jest dobrze wykształcona i wyczuwalna, przyrośnięta do kości śródstopia; b) podwójne kości są zrośnięte ze sobą i przyrośnięte do kości śródstopia; c) dopuszczalne jest występowanie jednej lub dwóch kości luźnych, nie przyrośniętych do kości śródstopia, o szczątkowej budowie chrząstkowej.

Błędy w budowie wilczych pazurów: a) brak jednej kości tworzącej ostrogę, przy prawidłowo wykształconej strukturze kostnej w drugiej; b) brak jednej kości w ostrodze, jedna z trzech pozostałych ma budowę szczątkową, luźną. Pies o takiej budowie ostróg nie może uzyskać wniosków CWC/CAC ( certyfikatów na championa ) podczas wystaw kynologicznych.

Wadliwa budowa wilczych pazurów: a) obustronny brak jednej z kości; b) jednostronny brak dwóch kości. Te dwa warianty są absolutnie dyskwalifikujące i wykluczają psa z hodowli.

źródła

Materiał opracowany w oparciu o pozycję "Briard" Ewy D. Sobolty. Rysunki ilustrujące proporcje briarda oraz warianty budowy ostróg i ogona pochodzą również z wymienionego wydawnictwa.