briard

witaminy

Witaminy to związki organiczne o bardzo zróżnicowanej budowie chemicznej. Regulują funkcjonowanie oraganizmu (  procesy przemiany materii )i stymulują naturalne mechanizmy obronne, dzięki czemu chronią przed wystąpieniem wielu chorób. Dzielimy je na rozpuszczalne w wodzie ( wit.C, wit. z grupy B ) oraz w tłuszczach ( wit. A, D, E, K ). Pierwsza grupa jest wydalana wraz z moczem, stąd musi być codziennie uzupełniana. Druga może być magazynowana w organizmie. Podawanie tych witamin powinno być precyzyjnie kontrolowane, ponieważ nie tylko ich niedobór ( awitaminoza ), czy brak ( hipowitaminoza ), ale także nadmiar ( hiperwitaminoza ) może być szkodliwy dla zdrowia.

rola witamin

Witamina A ( retinol ) bierze udział w wielu procesach zachodzących w organizmie. Reguluje wzrost i prawidłowe kostnienie, odpowiada za dobre widzenie, utrzymuje prawidłowy stan skóry, sierści i pazurów, odgrywa też ogromną rolę w rozrodzie. Jej niedobór wpływa niekorzystnie na czynność jajników u suk, u psów natomiast najbardziej reagują na niego tkanki biorące udział w spermatogenezie. Hipowitaminoza A ma też związek z występowaniem anomalii rozwojowych u płodów. Witaminę A warto podawać psom reproduktorom oraz sukom hodowlanym, szczególnie w pierwszych i ostatnich tygodniach ciąży.

Psy potrafią same syntetyzować tą witaminę, poza tym jest ona kumulowana w organach wewnętrznych, np. w wątrobie. Należy więc kontrolować dawki. Hiperwitaminozę A  obserwuje się u psów, które otrzymują powyżej 10 000 j.m./kg masy ciała. Prawidłowa dawka witaminy A wynosi: 220 j.m./kg masy ciała dla szczeniąt, oraz 110 j.m./kg dla psów dorosłych.

Witamina D występuje w trzech postaciach: kalcyferolu ( witamina D1 ), ergokalcyferolu ( witamina D2 ) i  cholekalcyferolu ( witamina D3 ). Żródłem kalcyferolu i  cholekalcyferonu jest tran, ergokalcyferolu zaś pokarmy roślinne. U ludzi cholekalcyferol powstaje w skórze pod wpływem promieniowania UV - psy jednak nie potrafią go w ten sposób syntetyzować.

Witamina D pobudza wchłanianie wapnia i fosforu, a także zapobiega nadmiernemu wydalaniu tych pierwiastków z moczem przez co wpływa nie tylko na prawidłowe kształtowanie się kości, ale też na ich odpowiednią gęstość i na stan uzębienia. Obecność witaminy we krwi wpływa korzystnie na system nerwowy i na pracę ( skurcze ) mięśni, w tym serca. Witamina D zapobiega i łagodzi stany zapalne skóry, reguluje wydzielanie insuliny, a tym samym wpływa na odpowiedni poziom cukru w organizmie. Oddziałuje na komórki szpiku kostnego produkujące komórki obronne ( monocyty ). Niedobory witaminy D są bezpośrednio związane z metabolizmem wapnia i fosforu. Nawet jednak przy właściwym dozowaniu wapnia i fosforu niedobór witaminy D odpowiada za zbyt małe przyrosty wagowe szczeniąt.

Witamina D nie jest magazynowana w organizmie tak bardzo, jak inne witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, zalecane jest więc jej stałe uzupełnianie. Grożne dla organizmu jest też podawanie nadmiertnych dawek witaminy D . Efektem jest m.in. zwapnienie narządów miąższowych, w tym nerek i wątroby, co upośledza ich funkcje i może prowadzić do śmierci.

Witamina E ( alfa-tokoferol ) jest głównym antyoksydantem, który chroni organizm przed licznymi utleniaczami. Bierze udział w dostarczaniu składników odżywczych do komórek. Wzmacnia ściany naczyń krwionośnych oraz chroni przed przedwczesnym rozpadem krwinki czerwone. Niedobór witaminy E powoduje zmiany wsteczne w gonadach, obumieranie zarodków, zmiany w układzie nerwowym i narządach.

Deficyt witaminy E łagodzi mikroelement - selen. Zalecana dwaka witmiany E wynosi: 2.2 j.m./kg masy ciała w przypadku szczeniąt, oraz 1.1. j.m./kg dla psów dorosłych.

Witamina K ( K1 - filochinon, K2 - farnochinon ) bierze udział w procesach krzepnięcia krwi, pełni też ważne funkcje w gospodarce wapniowej i mineralizacji tkanek, spowalnia rozwój nowotworów wielu narządów. Jest syntetyzowana w przewodzie pokarmowym psa i na ogół nie wystepują jej niedobory. Wskazaniem do leczniczego podawania witaminy K są stany po krwotocznym zapaleniu żołądka i jelit ( paroworoza ) oraz okres krycia. Niedobory witaminy K  obserwuje się też u psów poddanych chemioterapii.

Witamina B1 ( tiamina ) odgrywa ważną rolę w procesach oddychania komórkowego, głównie w przemianie węglowodanów, współuczestniczy w prawidłowym działaniu układu nerwowego, wspomaga pracę układu sercowo - naczyniowego, a także proces wzrostu. Zródłem tej witaminy są przede wszystkim pokarmy roślinne. Dzienne zapotrzebowanie wynosi: u  szczeniąt 10 - 25 µg, u psów dorosłych 10 µg na kilogram masy ciała.

Niedobory witaminy B1 u szczeniąt objawiają się: utratą apetytu, niskimi przyrostami masy ciała, niepewnym chodem, drżeniem mięśni, a nawet porażeniami kończyn, biegunką oraz występowaniem krwawych wybroczyn w obrębie błony śluzowej żołądka i jelit. Dodatkowo u dorosłych zwierząt mogą występować zmiany zwyrodnieniowe w mięśniu sercowym, a  u suk - bezpłodność.

Witamina B1 powinna być podawana szczeniętom po sukach żywionych monodietetycznie mięsem oraz przy niskiej mleczności, a także w stanach gorączkowych.

Witamina B2 ( ryboflawina ) bierze udział w procesach utleniania i redukcji, ma wpływ na pracę układu nerwowego, razem z  witaminą A zapewnia prawidłowe funkcjonowanie błon śluzowych, dróg oddechowych, śluzówki przewodu pokarmowego, nabłonka naczyń krwionośnych i skóry, uczestniczy w przemianach aminokwasów i lipidów, odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu narządu wzroku.

Ryboflawina występuje przede wszystkim w produktach roślinnych. Zapotrzebowanie na tą witaminę u psów jest zdecydowanie większe w okresie zimowo - wiosennym, oraz u suk w drugiej połowie ciąży.

Hipowitaminoza B2 objawia się u psów stanami zapalnymi skóry, idiopatycznymi zapaleniami przewodu pokarmowego, zaburzeniami nerwowymi, drżeniem mięśniowym, upośledzeniem ruchu, a nawet porażeniem kończyn. U szczeniąt skutkiem mogą być niskie przyrosty masy ciała.

Witamina B6 ( pirydoksyna ) jest prekursorem wielu koenzymów biorących udział w przemianach białek, a także tłuszczów i  węglowodanów. Wpływa więc na większość reakcji biochemicznych zachodzących w organizmie.

Przy niedoborze witaminy B6 pies traci apetyt, gorzej przyswaja składniki pokarmowe, może mieć przewklekłe biegunki. Młode psy słabiej przybierają na wadze. Objawom tym mogą towarzyszyć zaburzenia: ze strony układu nerwowego ( niezborność ruchowa, skurcze ), fukcji skóry ( obrzęki podskórne, wyłysienia i pociemnienia skóry wokół oczu ) oraz uszkodzenia rogówki oka.

Witamina B5 to mieszanina kwasu pantotenowego i jego pochodnych, pantenolu oraz koenzymu A ( aktywnej biologicznie formy kwasu pantoenowego ). Kwas pantotenowy jest niezbedny dla każdej komórki organizmu. Bierze udział w metabolizmie białek, cukrów i tłuszczów oraz w  syntezie niektórych hormonów, przyspiesza gojenie ran, warunkuje prawidłowy przebieg procesu uwalniania energii, usprawnia układ sercowo - naczyniowy, nerwowy i pokarmowy, przekaźników nerwowych, uczestniczy w regeneracji tkanek, poprawia pigmentację i stan sierści.

Prawidłowa dzienna dawka kwasu pantotenowego dla dorosłego psa wynosi: 220 µg/kg masy ciała i odpowiednio dla szczeniaka: 440 µg/kg m.c.

Przy niedoborze kwasu pantotenowego u psa pojawiają się zaburzenia nerwowe, dotyczące głownie narządu ruchu - może dojść do porażeń tylnych kończyn.

Witamina B12 ( cyjanokobalamina, kobalamina ) pełni w  organizmach żywych rolę regulatora produkcji erytrocytów ( czerwonych ciałek krwi ). Ponadto bierze udział w przemianie węglowodanowej, białkowej, tłuszczowej, umożliwia syntezę kwasów nukleinowych w komórkach, przede wszystkim szpiku kostnego, wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego, uczestniczy w  tworzeniu otoczki mielinowej chroniącej komórki nerwowe i neuroprzekaźników nerwowych, wpływa na układ kostny i pobudza apetyt.

Niedobory tej witaminy u psów raczej nie występują. Jest ona syntetyzowana w odpowiednich ilościach w przewodzie pokarmowym psa ( jelito cienkie i grube ). Stany hipowitaminozy B12 mogą jednak wystąpić u psów leczonych antybiotykami lub sulfamidami. Dodatek witaminy B12 w karmie jest też wskazany dla poprawienia przyswajania pokarmu i uzyskania lepszych przyrostów wagowych szczeniąt. norma dzienna witaminy B12 dla dorosłych psów wynosi: 0.5 µg/kg m.c., dla rosnących szczeniąt zaś: 1.0 µ g/kg m.c.

Witamina PP ( niacyna ) to wspólna nazwa dwóch związków: kwasu nikotynowego oraz amidu kwasu nikotynowego. Niacyna współdziała w syntezie i rozkładzie węglowodanów, kwasów tłuszczowych i aminokwasów, w przemianach metabolicznych mających na celu uwalnianie energii, uczestniczy w tworzeniu czerwonych ciałek krwi, hamuje toksyczne działanie związków chemicznych i leków, reguluje poziom cholesterolu we krwi, rozszerza naczynia krwionośne, oddziałuje korzystnie na system nerwowy, poprawia ukrwienie skóry i kondycję sierści.

Zaburzenia związane z niedoborem witaminy PP wystepują w obrębie skóry i naskórka ( tzw. zmiany pelagryczne - rumień z opuchlizną ), błon śluzowych ( owrzodzenia ), systemu nerwowego ( drgawki, chwiejny chód, porażenia ).

Dzienne zapotrzebowanie dorosłego psa na witaminę PP to 250 µg/kg m.c., szczenięta potrzebują dwukrotnie wyższej dawki.

Witamina C ( kwas askorbinowy ) to pochodna glukozy, która wpływa na wytwarzanie i zachowywanie kolagenu, ułatwia gojenie się ran, złamań, przeciwdziała powstawaniukrwotoków, krwawień dziąseł, podnosi odporność na zakażenia, uszkodzenia oraz choroby, szczególnie w okresach przeciążenia fizycznego, skraca czas trwania zakażenia itd. Bierze także udział w przemianach tyrozyny, syntezie steroidów nadnerczowych. Witamina C ma wpływ na zachowanie prawidłowego potencjału oksydacyjnego w komórce.

W odróżnieniu od człowieka psy potrafią syntetyzować witaminę C w organizmie, więc jej dodatkowe podawanie nie jest niezbędne. Korzystny jest jednak jej dodatek w sytuacjach stresu u zwierząt, podczas zakażeń wirusowych oraz szczeniętom w pierwszych tygodniach życia.

źródła

Materiał opracowany na podstawie: "Hodowli psów" K. Ściesińskiego ( Wydawnictwo SGGW, Warszawa 2004 ) oraz informacji zawartych w Wikipedii.


Copyright © 2000-2013 by Briardy w Polsce. Wszelkie prawa zastrzeżone!